Regularne badania okulistyczne pozwalają ocenić nie tylko ostrość wzroku, lecz także kondycję rogówki, soczewki, siatkówki i nerwu wzrokowego. Wiele chorób oczu przez długi czas nie powoduje bólu ani wyraźnych dolegliwości. Kontrola może pomóc wykryć między innymi jaskrę, zaćmę, retinopatię cukrzycową oraz zmiany w obrębie plamki, zanim istotnie wpłyną na widzenie.
Podstawowe badanie okulistyczne i jego zakres
Standardowa konsultacja okulistyczna rozpoczyna się od wywiadu. Lekarz pyta o zauważone dolegliwości, wcześniejsze urazy i operacje, choroby występujące w rodzinie oraz przyjmowane leki. Znaczenie mają również cukrzyca, nadciśnienie, choroby autoimmunologiczne i długotrwałe stosowanie steroidów.
Podstawowe badanie może obejmować:
- ocenę ostrości wzroku do dali i bliży,
- sprawdzenie aktualnej korekcji okularowej,
- określenie wady refrakcji,
- ocenę ustawienia i ruchomości oczu,
- badanie przedniego odcinka oka w lampie szczelinowej,
- pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego,
- ocenę soczewki, siatkówki i nerwu wzrokowego,
- badanie dna oka po rozszerzeniu źrenic, jeśli istnieją wskazania.
Rozszerzenie źrenic umożliwia dokładniejszą ocenę wnętrza oka, ale może przez kilka godzin powodować niewyraźne widzenie z bliska i nadwrażliwość na światło. Po takim badaniu nie należy prowadzić samochodu, dopóki widzenie nie wróci do normy. Warto zabrać ze sobą okulary przeciwsłoneczne i wcześniej zaplanować bezpieczny powrót.
Zakres konsultacji i dostępnych metod diagnostycznych przedstawia oferta obejmująca badania okulistyczne w Copernicus Medycyna. Placówka wykonuje między innymi badanie wzroku u dorosłych i dzieci, pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego, badanie pola widzenia oraz diagnostykę OCT. Dobór testów zawsze powinien wynikać z wieku, objawów, chorób współistniejących i wyniku podstawowej oceny oka.
Pomiar ciśnienia w oku i diagnostyka jaskry
Tonometria służy do pomiaru ciśnienia wewnątrzgałkowego. Jest ważnym elementem diagnostyki jaskry, jednak sam wynik nie wystarcza ani do potwierdzenia, ani do wykluczenia choroby. U części pacjentów uszkodzenie nerwu wzrokowego rozwija się mimo wartości uznawanych za prawidłowe, natomiast podwyższone ciśnienie nie zawsze oznacza jaskrę.
W diagnostyce mogą być potrzebne również:
- OCT tarczy nerwu wzrokowego,
- badanie warstwy włókien nerwowych,
- badanie pola widzenia,
- gonioskopia, czyli ocena kąta przesączania,
- pachymetria mierząca grubość rogówki,
- fotografia tarczy nerwu wzrokowego.
Kompleksowa ocena pozwala lekarzowi porównać wyniki z kolejnych wizyt i sprawdzić, czy pojawiają się zmiany wymagające leczenia. Regularne kontrole są szczególnie ważne u osób z rodzinnym występowaniem jaskry, podwyższonym ciśnieniem w oku, dużą krótkowzrocznością albo wcześniejszym urazem gałki ocznej.
OCT siatkówki i nerwu wzrokowego
Optyczna koherentna tomografia, czyli OCT, jest bezkontaktowym badaniem obrazowym umożliwiającym uzyskanie przekrojów struktur oka. Pozwala ocenić warstwy siatkówki, plamkę oraz tarczę nerwu wzrokowego. Samo badanie trwa krótko i nie wymaga naruszania tkanek.
OCT wykorzystuje się między innymi w diagnostyce i monitorowaniu:
- jaskry,
- zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem,
- obrzęku plamki,
- retinopatii cukrzycowej,
- błon nasiatkówkowych,
- otworu w plamce,
- wybranych chorób naczyniówki i siatkówki.
W zależności od wskazań lekarz może zlecić także Angio-OCT, które obrazuje przepływ w naczyniach siatkówki i naczyniówki bez podawania dożylnego kontrastu. Wynik zawsze należy interpretować w połączeniu z wywiadem i pozostałymi badaniami – sam obraz z urządzenia nie stanowi pełnej diagnozy.
Badanie pola widzenia w kontroli chorób oczu
Perymetria, czyli badanie pola widzenia, sprawdza zdolność dostrzegania bodźców znajdujących się na wprost i po bokach. Pacjent patrzy w określony punkt i sygnalizuje pojawienie się świateł o różnej intensywności. Badanie wymaga skupienia oraz współpracy, dlatego niewiarygodny wynik czasem trzeba powtórzyć.
Perymetria jest stosowana przede wszystkim w diagnostyce i monitorowaniu jaskry. Może być również pomocna przy chorobach siatkówki, nerwu wzrokowego oraz wybranych schorzeniach neurologicznych. Jej zadaniem jest wykrywanie ubytków, których pacjent może początkowo nie zauważać podczas codziennego funkcjonowania.
Jak często wykonywać badania okulistyczne?
Nie istnieje jeden prawidłowy odstęp między wizytami dla wszystkich pacjentów. Częstotliwość badania wzroku zależy od wieku, dotychczasowych wyników, stosowanej korekcji, rodzaju pracy oraz czynników ryzyka.
Zdrowa osoba dorosła bez dolegliwości powinna zgłaszać się na kontrolę okresowo, zgodnie z zaleceniem specjalisty – często co 1–2 lata. Po 40. roku życia znaczenia nabiera regularna ocena ciśnienia wewnątrzgałkowego, soczewki i dna oka. Seniorzy oraz osoby z rozpoznanymi chorobami oczu mogą potrzebować wizyt co kilka lub kilkanaście miesięcy.
Częstszych kontroli wymagają między innymi pacjenci:
- z cukrzycą lub nadciśnieniem tętniczym,
- z jaskrą, chorobami siatkówki albo zaćmą,
- po zabiegach i urazach okulistycznych,
- przyjmujący leki mogące wpływać na narząd wzroku,
- z dużą krótkowzrocznością,
- obciążeni rodzinnym występowaniem chorób oczu.
Termin kolejnego badania powinien zostać zapisany po uwzględnieniu indywidualnego ryzyka. W przypadku monitorowania konkretnej choroby nie należy samodzielnie wydłużać zaleconych odstępów.
Artykuł sponsorowany
